GŁÓWNY  INSPEKTORAT  INSPEKCJI  HANDLOWEJ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

INFORMACJA

z wyników kontroli stacji paliw
od 10 czerwca do 10 lipca 2003 r
.

WARSZAWA

LIPIEC

2003 R.

 

 

I.    INFORMACJE OGÓLNE

Patrząc przez pryzmat ochrony interesów konsumentów oraz interesów gospodarczych Polski można bez wątpliwości powiedzieć, że aktualne kontrole jakości paliw stanowią okres przełomowy dla tego segmentu rynku. Zasięg kontroli, jej ciągłość i kompleksowość oraz obiektywizm muszą prowadzić do stopniowej normalizacji polskiego rynku paliw.

Intensywne starania Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Inspekcji Handlowej, w celu pozyskania środków finansowych na stałe kontrole jakości paliw płynnych oraz liczne interpelacje poselskie przyniosły oczekiwany efekt.

Co prawda, nie zdołano przyspieszyć wejścia w życie Ustawy o systemie monitorowania i kontroli jakości paliw ciekłych, która ma obowiązywać od 1 stycznia 2004 r., to jednak Uchwałą Rady Ministrów z dnia 13 maja br., uzyskano środki finansowe pozwalające na podjęcie kontroli jeszcze w bieżącym roku.

Warto w tym miejscu podkreślić, że ww. Ustawa o systemie monitorowania jakości paliw płynnych jest aktualnie przedmiotem prac nowelizacyjnych w Sejmie, a jej wprowadzenie w życie z dniem 1 października 2003 r., staje się wielce prawdopodobne.

Należy także podkreślić, że UOKiK będzie dążyć do rozszerzenia, podobnie jak to jest w krajach Unii Europejskiej, wymaganych parametrów. Aktualny stan prawny oparty jedynie na kontrolowaniu parametrów ekologicznych oznacza, że Inspekcja Handlowa nie ma prawa badać paliw pod względem obecności pewnych czynników które nie tylko obniżają jakość paliwa, ale mogą stanowić wręcz zagrożenie dla silników.

Wprowadzenie nowych rozwiązań prawnych oznaczać to będzie w praktyce, że trwające aktualnie kontrole stacji paliw przejdą w kontrole systemowe, oparte na modelu obowiązującym od wielu już lat w krajach Unii Europejskiej.

 

Pełne wyniki kontroli są dostępne na stronie internetowej: www.uokik.gov.pl

II.    USTALENIA KONTROLI

 

Kontrola stacji paliw rozpoczęta 10 czerwca br. prowadzona jest w układzie ciągłym i objęła wszystkie województwa.

 

Do dnia 10 lipca br. skontrolowano łącznie prawie 600 stacji paliw, w tym:

o         na I ścieżce kontroli przede wszystkim w zakresie rzetelności odmierzania sprzedawanego paliwa skontrolowano od 10 czerwca do 10 lipca br. 392 stacje,

o         na II ścieżce kontroli, tj. przede wszystkim w zakresie jakości sprzedawanego paliwa skontrolowano od 17 czerwca do 10 lipca br. 214 stacji paliw w 16 województwach. Pobrano 424 próbki paliw do analiz laboratoryjnych, w tym:

-          woj. kujawsko-pomorskie                             15 stacji           - 28 próbek

-          woj. małopolskie                                              6 stacji          - 12 próbek

-          woj. łódzkie                                                  25 stacji           - 50 próbek

-          woj. mazowieckie                            27 stacji - 54 próbki

-          woj. lubelskie                                  25 stacje  - 48 próbek

-          woj. świętokrzyskie                         12 stacji   - 24 próbki

-          woj. śląskie                                                      9 stacji          - 18 próbek

-          woj. podlaskie                                 13 stacji - 25 próbek

-          woj. wielkopolskie                                        13 stacji           - 26 próbek

-          woj. warmińsko-mazurskie                           20 stacji           - 40 próbek

-          woj. opolskie                                                12 stacji           - 26 próbek

-          woj. podkarpackie                                           9 stacji          - 18 próbek

-          woj. dolnośląskie                                             8 stacje         - 16 próbek

-          woj. lubuskie                                                   6 stacje         - 12 próbek

-          woj. zachodniopomorskie                                7 stacje         - 12 próbek

-          woj. pomorskie                                                7 stacje         - 13 próbek

                                          

Razem                        214 stacji          -424 próbek

 

Ekipy kontrolne 70 razy wyjeżdżały na kontrolę jakości paliw z każdego Wojewódzkiego Inspektoratu IH.

Kontrolowano różne części poszczególnych województw, aby nie kształtować wśród właścicieli stacji wrażenia pewnego logicznego ciągu obejmowania stacji kontrolą. Kontrole odbywają się w kilku miejscach równocześnie i obejmują zarówno miasta, trasy, jak i jak i konkretne regiony. Kontrole będą ponawiane.

 

Podstawowymi kryteriami typowania stacji do kontroli są:

-                liczba stacji w województwie,

-                skargi konsumentów na jakość paliwa.

 

Generalnie stwierdzone przez ekipy IH i obwodowych urzędów miar nieprawidłowości w zakresie legalności odmierzania zarejestrowano w prawie 60% stacjach paliw objętych kontrolą. Natomiast w zakresie jakości paliwa w ponad 30%.

Trzeba podkreślić, że nieprawidłowości te maja różny charakter i różny skutek dla konsumentów. Kryją one w sobie zwykle niedbalstwo właścicieli stacji o należyte funkcjonowanie firmy zgodnie z obowiązującymi uregulowaniami prawnymi a także celowe łamanie prawa.

Polegają one głownie na:

o               nieuwidacznianiu cen sprzedawanych paliw,

o               niepełnym oznakowaniu stacji w zakresie nazwy firmy i jej właścicieli,

o               używanie odmierzaczy paliw nie posiadających urzędowych plomb aktualnych legalizacji liczydeł,

o               nierzetelnym odmierzaniu paliw przede wszystkim na niekorzyść konsumentów, poza dopuszczalną tolerancje,

o               sprzedaży paliw o niewłaściwej jakości, których parametry nie odpowiadają określonym wymaganiom.

 

Wśród szerokiej palety stwierdzonych nieprawidłowości szczególne znaczenie dla ochrony interesów konsumentów ma rzetelność odmierzania paliwa, co wiąże się bezpośrednio z „kieszenią” kupującego oraz jakość paliwa, która ma istotny wpływ na parametry eksploatacyjne pojazdów i stopień ich zużycia, ochronę środowiska, a w konsekwencji na wydatki finansowe.

 

1.            Jakości paliw

Łącznie skontrolowano 214 stacje paliw pobierając 424 próbki kontrolne, przekazywane sukcesywnie do specjalistycznych laboratoriów z certyfikatami akredytacyjnymi.

Z dotychczas otrzymanych raportów badań, które przychodzą z kilkudniowym opóźnieniem, wynikającym z czasu analizy laboratoryjnej, wynika, że 30,7% zbadanych próbek paliw nie odpowiada obowiązującym wymaganiom.

Wynik ten oparty na szerszej bazie danych o jakości paliwa potwierdza skalę nieprawidłowości, którą prezentowaliśmy za rok ubiegły.

Nieprawidłowości te polegają na niedotrzymywaniu przede wszystkim następujących parametrów:

a)            w benzynie: liczba oktanowa, prężność par, zawartość benzenu, skład frakcyjny,

b)            w oleju napędowym: zawartość siarki, skład frakcyjny, gęstość, temperatura zapłonu.

Skala złej jakości paliwa w próbkach ocenionych negatywnie była różna, z różną ilością przekroczonych parametrów (od 1 do 4). Wskazuje to na wielość technologii fałszowania paliwa a w konsekwencji zaniżania jego jakości w celu osiągania korzyści materialnych przez sprzedającego.

           

Spośród wielu kontrolowanych stacji, gdzie stwierdzono sprzedaż tzw. „chrzczonego paliwa” warto podać kilka przykładów:

W woj. lubelskim

Ekipa kontrolna na trasie (wcale nie podrzędnej) Kraśnik-Ostrowiec Świętokrzyski w miejscowości Gościeradów skontrolowała 3 stacje. Wszystkie one sprzedawały paliwo o niewłaściwej jakości. Stwierdzono, że oferowany tam olej napędowy charakteryzował się zawyżoną zawartością siarki, niewłaściwym składem frakcyjnym oraz zbyt niską temperaturą zapłonu. W benzynie sprzedawanej na dwóch z trzech stacji stwierdzono nadmierną zawartość benzenu. Ekipa kontrolna, posiadająca takie wyniki, z potrzeby i obowiązku powtórnie zajechała na ww. stacje i podjęła odpowiednie decyzje.

Sprowadziły się one do:

o               zablokowania funkcjonowania 2 stacji, na których w międzyczasie nastąpiły nowe dostawy paliwa. Ekipa kontrolna pobrała powtórnie próbki paliw do badań laboratoryjnych,

o               wypompowania paliwa ze zbiornika na 1 stacji, gdzie znajdowało się jeszcze wadliwe paliwo z wcześniejszej dostawy.

 

W woj. mazowieckim

Kontrola przeprowadzona jednego dnia objęła 3 stacje położone w następujących miejscowościach:

o               Ryczotek przed Kałuszynem, na trasie międzynarodowej Warszawa – Moskwa,

o               Stara Wieś gm. Siennica, położonej ok. 10 km. od trasy międzynarodowej,

o               Sanisławów, leżący po drugie stronie ww. trasy.

W każdej z tych stacji stwierdzono, niestety, sprzedaż paliwa niewłaściwej jakości.

o               Stacja k/Kałuszyna sprzedawała olej napędowy o zbyt wysokiej zawartości siarki i niewłaściwym składzie frakcyjnym, zaś w benzynie stwierdzono zawyżoną prężność par i zawartość benzenu,

o               Stacja w Stanisławowie - w oleju napędowym stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej zawartości siarki, niewłaściwy skład frakcyjny oraz temperaturę zapłonu,

o               Stacja w gminie Siennica – w benzynie stwierdzono niewłaściwe parametry liczby oktanowej, prężności par oraz zawartości benzenu.

Dalsze działania IH będą podobne jak w przypadku województwa lubelskiego.

 

Podobny przypadek stwierdzono w województwie opolskim, gdzie w wyniku kontroli 3 stacji wszystkie zbadane próbki paliw nie spełniały określonych wymogów. Niezgodność dotyczyła przede wszystkim zawartości benzenu, która została przekroczona prawie 10-krotnie.

Podane przykłady są dotychczas wyjątkami, gdzie wszystkie stacje wytypowane do kontroli w danym dniu sprzedawały paliwo niewłaściwej jakości.

Można podać inne przykłady stacji, bardziej rozproszonych, nie znajdujących się w takiej koncentracji:

o               W woj. śląskim – Zabrze, ul. Pyskowicka 11. Stwierdzono sprzedaż ON z przekroczonymi parametrami: zawartość siarki, skład frakcyjny, gęstość i temperatura zapłonu. Sprzedawana tam benzyna charakteryzowała się niewłaściwym składem frakcyjnym, liczbą oktanową i prężnością par.

o               W woj. łódzkim – Łęczyca, Borki 81.

Stacja paliw sprzedawała ON z nadmierną zawartością siarki, niewłaściwym składem frakcyjnym, gęstością i temperatura zapłonu, benzynę cechowała niewłaściwa liczba oktanowa, prężność par i skład frakcyjny.

o               W woj. podkarpackim, Rzeszów, al. Wyzwolenia.

Sprzedawany ON zawierał nadmiar siarki, stwierdzono w nim ponadto niewłaściwy skład frakcyjny oraz gęstość.

o               W woj. warmińsko-mazurskim, Nidzica, ul. Sienkiewicza 2.

Sprzedawana benzyna charakteryzowała się niewłaściwym składem frakcyjnym, liczbą oktanową oraz prężnością par, zaś ON nadmierną zawartością siarki oraz także niewłaściwym składem frakcyjnym.

 

W trakcie kontroli zidentyfikowano stacje, gdzie przekroczenie niektórych parametrów jest ekstremalnie wysokie. W woj. opolskim np. na dwóch stacjach, w Prószkowie i Błotnicy Szczeleckiej oferowany tam ON zawierał siarkę w ilości odpowiednio 2000 i 2370 miligramów na kg, przy dopuszczalnym maksymalnym poziomie 350 miligramów na kg.

 

Nasuwają się pierwsze skojarzenia i domniemania technologii fałszowania paliwa z dostępnością w regionie określonych substancji dolewkowych. Wydaje się, że poszerzanie zakresu ilościowego kontroli wnosić może w tę kwestię dodatkowe – nowe informacje.

 

We wszystkich województwach oprócz kontroli wybranych stacji trwają postępowania administracyjne w stosunku do właścicieli, na stacjach których stwierdzono paliwo o niewłaściwej jakości.

Sprowadzają się one do blokady funkcjonowania dystrybutorów, a tym samym sprzedaży paliw, kierowania wniosków do Sądów Rejonowych wskazując na popełnienie przestępstwa w postaci oszustwa, oraz Rejonowych Prokuratur powiadamiając o zaistnieniu przestępstwa.

Przygotowywane są także wystąpienia do Urzędu Regulacji Energetyki o uruchomienie procedur ukarania nieuczciwych właścicieli stacji posiadających koncesje.

Z uwagi na krótki termin od otrzymania wyników analiz laboratoryjnych próbek paliw, możliwości badań na życzenie kontrolowanego tzw. próbek kontrolnych postępowania te są w trakcie procedowania.

Ostateczne wyniki przekazywane będą sukcesywnie na dalszych konferencjach prasowych.

 

2.            Rzetelności odmierzania paliw i legalność działalności

Zakres merytoryczny kontroli w tym obszarze określony „Programem kontroli stacji paliw” jest bardzo szeroki i obejmuje niekontrolowane dotąd na taką skalę tematy.

 

Obok kontroli legalności funkcjonowania podmiotu, zabezpieczeń urządzeń odmierzających w dystrybutorach oraz rzetelności ich wskazań w zainteresowaniu ekip kontrolnych znajdują się także uwidacznianie cen sprzedawanych produktów dla konsumentów oraz posiadanie aktualnej koncesji.

Prowadzone dotychczas wspólne kontrole IH z pracownikami terenowymi Głównego Urzędu Miar objęły łącznie 392 stacje paliw we wszystkich województwach, sprawdzając ponad 1 860 odmierzaczy.

Różnego rodzaju nieprawidłowości stwierdzono na 234 stacjach, co stanowi 59,7% objętych kontrolą.

W kontrolowanej grupie stacji znajdowały się stacje stanowiące własność firm prywatnych, sieci koncernów krajowych i zagranicznych.

Nieprawidłowości w zakresie rzetelności odmierzania i stosowania odpowiednich zabezpieczeń urządzeń liczących stwierdzono na 164 stacjach paliw.

Główne nieprawidłowości to:

-               błędne wskazania urządzeń odmierzających sprzedawane paliwo,

-               brak plomb legalizacyjnych na odmierzaczach względnie ich nielegalność,

-               brak aktualnych świadectw legalizacji.

 

W skali całego kraju stwierdzono, że prawie 19% objętych kontrolą stacji posiada odmierzacze, które nierzetelnie odmierzały sprzedawane paliwo. Kwestionowane przez kontrolujących odmierzacze były wyłączane z eksploatacji do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości i oficjalnej legalizacji przez jednostki terenowe Głównego Urzędu Miar.

Z zestawienia wyników kontroli w układzie wojewódzkim wynika, że najwyższy wskaźnik stwierdzonych różnego rodzaju nieprawidłowości wystąpił w województwie kujawsko-pomorskim. Ponad 88%  kontrolowanych stacji paliw w tym województwie funkcjonowało z naruszeniem prawa.

Oprócz wymienionych wyżej nieprawidłowości ekipy kontrolne stwierdziły także:

-                sprzedaż paliw ciekłych tj. oleju opałowego i oleju napędowego z 4 naziemnych zbiorników z tworzywa sztucznego o pojemności ok. 1000 l,

-                brak charakterystyki jakościowej paliw,

-                brak koncesji na obrót paliwami ciekłymi,

-                stosowanie odmierzaczy zalegalizowanych do wydawania benzyn przy wydawaniu oleju napędowego,

-                przesunięcie stanowisk ustawienia dystrybutorów bez zgody UDT,

-                niezgodności numeru fabrycznego czujnika objętości ze świadectwem legalizacji,

-                zbiornik paliwa ON z cechą legalizacji ważną do 31.12.1997 r.,

-                zbiorniki paliw Pb 95 i U 95 z cechami legalizacji ważnymi do dnia 31.12.2002 r.,

-                niezgodność numerów fabrycznych przepływomierzy z numerami podanymi w dowodach legalizacyjnych,

-                błąd należności na niekorzyść konsumenta (stwierdzono + 0,0508 zł przy dopuszczalnym błędzie +/- 0,0282 zł przy odmierzaczu ON oraz + 0,0585 zł przy dopuszczalnym błędzie +/- 0,027 zł przy odmierzaczu Pb 95),

-                uszkodzenie odmierzacza (odmierzacz nie wydawał paliwa),

-                przymiar sztywny, tzw. „łata” do pomiaru ilości paliwa w zbiornikach z nieaktualną cechą legalizacji „87”,

-                uszkodzenie czujnika objętości,

-                nieszczelność pistoletu,

-                uszkodzenie liczydła,

-                sprzedaż paliw po cenach niższych niż ceny zakupu.

 

W zakresie legalności prowadzonej działalności gospodarczej kontrola wykazała różnego rodzaju nieprawidłowości na 190 stacjach. Np:

-                niepełne oznaczenie miejsca wykonywania działalności gospodarczej na 93 stacjach paliw,

-                nie oznaczenie miejsca wykonywania działalności gospodarczej na 44 stacjach,

-                brak uwidocznionego cennika na 53 stacjach,

-                niezgodność z wpisem do działalności gospodarczej w 16 przypadkach.

 

Z punktu widzenia konsumenta szczególne znaczenie ma rzetelność odmierzania i naliczania kosztów za zatankowane paliwo. Prawie w co piątej stacji paliw rzetelność odmierzania budzi poważne wątpliwości.

 

Oto kilka przykładów:

1.            Stacja paliw Włocławek, ul. Polna 84, woj. kujawsko-pomorskie.

Na 10 zbadanych odmierzaczy 9 wykazywało wynik negatywny, z czego większość na niekorzyść kupującego. Dopuszczalny błąd + 0,5 % przekroczono od 0,8 do 1,85 %.

 

2.            Stacja paliw Nowe Miasto, ul. Poznańska 47, woj. wielkopolskie, PKN ORLEN.

Na 5 zbadanych odmierzaczy zakwestionowano 4, które wykazywały większą ilość sprzedawanego paliwa od faktycznie wydanego.

Błąd ten wyniósł od 0,69 % do 1,89 % ponad dopuszczalną tolerancję. Poza tym, przy 6 dystrybutorach stwierdzono uszkodzenie cechy legalizacyjnej na śrubach regulacji, co świadczy o świadomym manipulowaniu przy urządzeniu liczącym.

 

3.            Stacja paliw Wałbrzych, ul. Batorego 82, woj. dolnośląskie.

§                W stacji prowadzono sprzedaż paliw ciekłych, tj. oleju opałowego oraz oleju napędowego z 4 naziemnych zbiorników z tworzywa sztucznego o pojemności ok. 1000 l. Zbiorniki ustawione były na podestach.

§                Sprzedaż oleju opałowego odbywała się za pośrednictwem odmierzacza, natomiast olej napędowy odbiorcom nalewano przy użyciu zaworu kranowego bezpośrednio do kanistrów o różnej pojemności. Potwierdzono to w drodze zakupu kontrolnego.

§                Dla stosowanego odmierzacza paliw nie przedłożono świadectwa legalizacji.

§                Liczydło nielegalizowanego odmierzacza nie wskazywało ilości i wartości paliwa.

§                Nie okazano w dniu kontroli świadectw jakości na sprzedawane paliwo.

 

4.            Stacja paliw Pikutkowo, woj. kujawsko-pomorskie (pod patronatem Rafinerii Gdańskiej).

Kontrola stwierdziła:

§                uszkodzenie 5 plomb przez rozchylenie na śrubie regulacyjnej odmierzaczy,

§                z 10 posiadanych dystrybutorów 2 były nieczynne i wyłączone z eksploatacji, 7 odmierzaczy zakwestionowano z powodu upływu terminu ważności świadectw legalizacji,

§                rzetelność odmierzania paliw zbadano w odniesieniu do 8 czynnych dystrybutorów, stwierdzając, że wszystkie one wykazywały przekroczenie dopuszczalnej granicy błędu. Błąd ten wynosił od 0,99 do 1,39 %.

 

 

5.            Stacja paliw w Lubinie, ul. Kolejowa 9, woj. dolnośląskie.  

Stwierdzono, że 4 odmierzacze wykazują błąd wskazań na niekorzyść kupującego od 1,45 do 2,5 %.

 

 

6.      Zadziwiającą reakcję wykazał właściciel stacji paliw w Staniewicach, gm. Postomino, woj. zachodniopomorskie.

Po ujawnieniu się inspektorów, pełnomocnik właściciela stacji oświadczył, że napięcie w dystrybutorach jest wyłączone, z uwagi na zaistniałą awarię. Interwencja inspektorów spowodowała sprawdzenie przez Pogotowie Energetyczne zasilania stacji, stwierdzając prawidłowy układ podaży energii elektrycznej.

Pouczenie pełnomocnika o skutkach związanych z utrudnianiem kontroli spowodowało załączenie napięcia pozwalające na kontynuację czynności kontrolnych.

Wykazały one nieznaczny błąd w liczeniu wydawanego paliwa i naliczaniu kwot na niekorzyść kupującego.

Wydaje się, że istniały poważniejsze przyczyny świadomego wyłączenia prądu.

 

7. stacja paliw w Bystrzycy Kłodzkiej – Stary Waliszów,  woj. dolnośląskie ,w sieci PKN ORLEN). 

Wszystkie sprawdzone odmierzacze wykazały błąd wskazań na niekorzyść kupujących.

 

Dla zobrazowania zupełnie innych poważnych nieprawidłowości przytoczyć można stwierdzone kontrolą fakty w Punkcie sprzedaży produktów naftowych w Besku ul. Bieszczadzka 15, woj. podkarpackie.

Punkt ten na podstawie informacji od konsumentów zakwalifikowany został jako stacja paliw silnikowych. Po rozpoczęciu kontroli okazało się jednak, że nie prowadzi się tam sprzedaży paliw silnikowych w rozumieniu obowiązujących przepisów. W chwili kontroli placówka oferowała do sprzedaży następujące produkty, których ilość odmierzana była przy pomocy dystrybutorów:

·          olej opałowy S, w cenie 1,78 zł/l;

·          rozcieńczalnik DUOSAN A, w cenie 2,40 zł/l.

 

W wyniku sprawdzenia rzetelności odmierzania stwierdzono faktyczne zawyżenie odmierzonej ilości na korzyść konsumenta na dystrybutorze z rozcieńczalnikiem oraz niesprawność techniczną dystrybutora z olejem opałowym, polegającą na nieszczelności czujnika objętości. Wydanym żądaniem wstrzymano sprzedaż oleju opałowego z wadliwego dystrybutora.

W związku z tym, ze podczas obserwacji punktu sprzedaży stwierdzono tankowanie do zbiorników samochodowych rozcieńczalnika jako paliwa silnikowego oraz dokonywano sprzedaży oleju opałowego z dystrybutora, podjęte zostały odpowiednie procedury zmierzające do ukarania sprawcy inkryminowanego czynu.

 

 

3. Sankcje

 

Szeroka paleta stwierdzonych nieprawidłowości była podstawą do skierowania przez ekipy kontrolne różnorodnych sankcji. I tak:

Ä             nałożono 76 mandatów,

Ä             skierowano 111 wniosków do Sądów Rejonowych,

Ä             skierowano 20 zawiadomień do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

 

Dodatkowo zostanie skierowane:

-               5 informacji do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki o przypadkach niedopełnienia obowiązku uzyskania koncesji na obrót paliwami ciekłymi lub nieprzestrzegania obowiązków wynikających z posiadanych już koncesji,

-                informacje do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji
i Konsumentów o stosowaniu cen sprzedaży paliw niższych niż ceny ich zakupu,

   -                  wystąpienia do urzędów skarbowych.

 

 

 

 

III.    ZAŁOŻENIA PROGRAMU KONTROLI

 

Wyniki kontroli jakości paliw płynnych przeprowadzonych przez Inspekcję Handlową w roku ubiegłym, uzupełnione badaniami jakości paliw przez Centralne Laboratorium Naftowe oraz Instytut Transportu Samochodowego wykazały, że ok. 30 % sprzedawanych paliw silnikowych nie spełniało określonych wymogów.

Skala stwierdzonych na rynku paliw nieprawidłowości była przedmiotem dużego zainteresowania ze strony użytkowników pojazdów mechanicznych, środków masowego przekazu, a także organów rządowych i instytucji.

Podjęcie szerszej kontroli limitowane było jednakże, pozyskaniem środków finansowych na kosztowne badania analityczne jakości paliw, które prowadzone być powinny w laboratoriach posiadających certyfikaty akredytacyjne. Laboratoria te gwarantować muszą obiektywizm i wiarygodność wyników badań, które są niezwykle istotne w dalszym procesie postępowań administracyjnych.

Uzyskana wsparcie finansowe umożliwiło rozpoczęcie ogólnopolskiej kontroli jakości paliw i rzetelności odmierzania.

W trakcie prowadzonych kontroli i po ich zakończeniu, zdecydowani jesteśmy wykorzystywać wszystkie instrumenty prawne do skutecznego oddziaływania na podmioty gospodarcze, w których stwierdziliśmy nieprawidłowości w funkcjonowaniu stacji paliw, zwłaszcza w aspekcie ich jakości. Znalazło to odbicie w opracowanym programie kontroli o którym niżej, gdzie dość szczegółowo wyłożono możliwości i procedury prawne zmierzające do wymuszenia przestrzegania przez sprzedawców paliw obowiązującego porządku prawnego.

W tym m.in. celu, IH nawiązała współpracę z Głównym Urzędem Miar oraz Urzędem Regulacji Energetyki, w którego gestii leży wydawanie koncesji dla podmiotów gospodarczych, osiągających obrót paliwami ciekłymi przekraczający kwotę 500 tys. Euro w skali roku.

Zespolenie działań tych instytucji przy wiodącej roli UOKiK, jako administratora systemu monitorowania i kontrolowania jakości paliw ciekłych, potwierdza przełomowość tego okresu oraz wchodzenie w niewątpliwy proces normalizacji naszego rynku paliw. Będzie to proces trudny, wynikający ze skomplikowanych i różnorodnych technik fałszowania paliw i oszukańczych praktyk, które stosuje część właścicieli stacji oraz mniejsi producenci paliw.

Kontrole stacji poprzedzone zostały szeroko zakrojonymi pracami przygotowawczymi. Wymienić tu należy m. in.:

A.            Opracowanie programu kontroli stacji paliw

Program ten, w części poufny, określa szczegółowe rozwiązania organizacyjne i merytoryczne kontroli, prowadzone dwoma równoległymi ścieżkami:

-               pierwsza ścieżka kontroli, przede wszystkim, rzetelności odmierzania sprzedawanych paliw oraz legalności prowadzonej działalności gospodarczej,

-               druga ścieżka kontroli, przede wszystkim, jakości paliw a także legalności prowadzonej działalności gospodarczej.

 

Obok szczegółowych rozwiązań dotyczących procedur kontroli, technologii określonych operacji oraz oprzyrządowania prawnego, program określa także kryteria wyboru stacji do kontroli oraz skomplikowaną logistykę jej prowadzenia.

 

Ważnym elementem programu są rozwiązania uniemożliwiające wcześniejsze przygotowanie stacji do kontroli przez jej właściciela. Ekipy kontrolne działają z zaskoczenia, pojawiając się w różnych województwach i miejscowościach, na stacjach przy głównych oraz lokalnych trasach komunikacyjnych. Decyzje o wyborze stacji paliw objętych kontrolą podejmowane są w dniu kontroli, a adres kolejnej podawany jest po zakończeniu kontroli wyznaczonej uprzednio.

Program określa także laboratoria akredytowane, badające pobrane próbki paliw, zapewniając ich anonimowość w procesie badawczym. Wybrane laboratoria akredytowane nie mają żadnych powiązań strukturalno – kapitałowych z koncernami naftowymi operującymi na rynku polskim.

B.            Przygotowanie kadrowe i techniczne

Z uwagi na przedmiot kontroli i prawdopodobne różnego rodzaju zagrożenia, które mogą powstać w trakcie kontroli, przeprowadzono szkolenia inspektorów IH biorących bezpośredni udział w kontrolach.

Szkoleniem przez pracowników Centralnego Laboratorium Naftowego oraz Wyższej Szkoły Służby Pożarniczej przy udziale specjalistów z zakresu BHP objęto 60 osób z Wojewódzkich Inspektoratów IH.

Przygotowania objęły również wyposażenie ekip kontrolnych w odpowiednie środki transportu i łączności, podstawowe akcesoria ochronne i urządzenia niezbędne w toku kontroli.

Uruchomiono także w GI IH punkt informacyjny, przyjmujący wszelkie uwagi i wątpliwości wynikające z prowadzonej kontroli, w celu szybkiego i merytorycznego ich rozwiązywania.

 

C.            Tworzenie bazy danych o stacjach paliw.

 

Liczba stacji podawana przez Główny Urząd Statystyczny – 8901 na koniec roku 2001, jest zdaniem IH wyraźnie zawyżona i zawiera poza stacjami paliw ciekłych także stacje sprzedające wyłącznie gaz propan-butan oraz stacje, które zostały zlikwidowane.

Dlatego w trakcie kontroli korzystając z bazy GUS Inspekcja Handlowa tworzy bazę teleadresową w oparciu o inne źródła informacyjne w poszczególnych województwach. Przede wszystkim są to: Inspekcja Ochrony Środowiska, jednostki Państwowej Straży Pożarnej, Urzędy Miar a niekiedy także Urzędy Skarbowe.

Sporządzone w WI IH wykazy stanowią podstawowy instrument w sterowaniu kontrolą.

 

Zaktualizowana i uporządkowana baza będzie ważnym elementem systemu monitorowania jakości paliw ciekłych, jaki jest tworzony obecnie w Polsce. W kontekście Ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw ciekłych prowadzona obecnie kontrola spełnia bardzo ważną rolę pilotażową tworzonego rozwiązania systemowego.

 

 

IV.       PODSUMOWANIE

Wyniki dotychczasowych kontroli prowadzonych zaledwie 1 miesiąc potwierdzają wcześniejsze sygnały, skargi i interwencje, że ten segment rynku funkcjonuje nieprawidłowo.

Niepokojącym zjawiskiem jest fakt, że ponad 30% sprzedawanego paliwa nie spełnia obowiązujących w Polsce parametrów.

Poza tym na około 60% stacji występuje szereg innych nieprawidłowości z różną uciążliwością dla konsumentów. Złe odmierzanie paliw na niekorzyść kupujących bezpośrednio godzi w ich interesy.

W tym kontekście pozytywnie należy ocenić zaangażowanie się Rządu i publicznych służb kontroli w podjęcie tego problemu – dotkliwego dla wszystkich użytkowników pojazdów samochodowych. Uruchomione kontrole oprócz oddziaływania na nieuczciwych sprzedawców paliw pozwalają na rozpoznanie tego rynku oraz zdobycie doświadczenia w zakresie stosowania procedur kontrolnych.

Będą one pomocne w kontrolach po wejściu w życie ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw ciekłych w Polsce i jej prowadzenia wg modelu obowiązującego w krajach członkowskich UE.

 

Rozpoczęte przed niespełna miesiącem kontrole będą kontynuowane z obejmowaniem coraz to nowych podmiotów, podejmując także rekontrole tj. powrót do stacji kontrolowanych wcześniej.

powrót